|
Wojna amerykańsko-hiszpańska |
Wojna amerykańsko-hiszpańska
| Wojna amerykańsko-hiszpańska | |||||||||||||||||
 Atak Amerykanów na wzg. San Juan |
|||||||||||||||||
| Data | 21 kwietnia - 12 sierpnia 1898 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Karaiby i Filipiny | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo USA | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
.svg&filetimestamp=20090422013001){kind=small}
| Wojna amerykańsko-hiszpańska |
|---|
|
Zatoka Manilska – Las Guasimas – El Caney – San Juan – Santiago de Cuba (morska) – Santiago de Cuba (lądowa) – Manila – Rio Manimani |
Wojna amerykańsko-hiszpańska, ang. Spanish-American War (od 25 kwietnia do 12 sierpnia 1898), to konflikt zbrojny pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Hiszpanią, w wyniku którego Hiszpania utracia większość swych posiadłości na Karaibach i na obszarze Pacyfiku, a Stany Zjednoczone porzuciły dotychczasową politykę izolacjonizmu.
Spis treści |
2 Przyczyny wojny
Przyczynami były tendencje ekspansjonistyczne polityki amerykańskiej, interesy ekonomiczne, strategiczne oraz propaganda prowojenna w USA.
Rozpoczęte w roku 1895 powstanie antyhiszpańskie na Kubie i okrucieństwa popełniane w trakcie jego tłumienia przez Hiszpanów (co było nagłaśniane przez koncerny prasowe Hearsta i Pulitzera) spowodowały, że społeczeństwo amerykańskie zaczęło domagać się odebrania tej kolonii Hiszpanii. Nowo wybrany prezydent William McKinley przyobiecał wyborcom interwencję. Wprawdzie liberalny rząd w Madrycie odwołał dotychczasowego gubernatora, znanego z okrucieństw Valeriano Weylera i obiecał Kubańczykom autonomię, było już za późno.
Dogodnym pretekstem do wypowiedzenia wojny stało się zatonięcie 15 lutego 1898 roku amerykańskiego pancernika USS "Maine" w porcie w Hawanie, o co oskarżono agentów hiszpańskich (Kuba była kolonią hiszpańską), a czego prawdopodobną przyczyną był samozapłon węgla. Wzburzenie amerykańskiej opinii publicznej wzrosło po opublikowaniu raportu mieszanej komisji śledczej hiszpańsko-amerykańskiej, w którym każda ze stron przedstawiła odmienne wnioski.
11 kwietnia prezydent wystąpił do Kongresu o upoważnienie do podjęcia kroków mających położyć kres walkom na Kubie. W odpowiedzi Kongres opracował, a 19 kwietnia ogłosił, cztery rezolucje, w których uznawał niepodległość Kuby, domagał się wycofania wojsk hiszpańskich, zapewniał, że USA nie zamierzają zagarnąć wyspy i upoważniał prezydenta do użycia siły. Następnego dnia rząd Stanów Zjednoczonych przedłożył Hiszpanii ultimatum, na co rząd hiszpański odpowiedział zerwaniem stosunków dyplomatycznych.
25 kwietnia Stany Zjednoczone ogłosiły, że od 21 kwietnia znajdują się w stanie wojny.
2 Przebieg
Wojna toczyła się na dwóch oddalonych teatrach działań. Bezpośrednim celem ataku amerykańskiego stały się kolonie hiszpańskie, przede wszystkim Kuba i Filipiny, gdzie wysadzono desanty wojsk amerykańskich, wspieranych przy tym przez antyhiszpańską partyzantkę. 22 kwietnia dowodzona przez kontradmirała Williama T. Sampsona Eskadra Północnego Atlantyku opuściła Hampton Roads i skierowała się na wody kubańskie z zadaniem założenia blokady wyspy, zaś 26 kwietnia wyszła z Hongkongu Eskadra Azjatycka komandora George'a Deweya i zniszczyła flotyllę hiszpańską w bitwie w Zatoce Manilskiej 1 maja 1898. Z kolei wysłana przez Hiszpanię na Kubę flota ekspedycyjna pod dowództwem kontradmirała Pascuala Cervery uległa całkowitemu zniszczeniu w bitwie z przeważającą flotą amerykańską pod Santiago de Cuba 3 lipca 1898.
Desant amerykański na Filipinach wylądował 30 kwietnia. Było to 2500 żołnierzy generała Williama Merritta, którzy nieco wcześniej zajęli dla USA wyspę Guam. Działania lądowe sprowadzały się do oblegania Manili, której bronił 8-tysięczny garnizon hiszpański. Garnizon ten – po symbolicznym wręcz oporze (Amerykanie stracili 7 zabitych) – skapitulował 13 lipca.
Wcześniej nieco, 22 czerwca, pod Baiquiri na Kubie (w pobliżu Santiago) rozpoczęły lądowanie oddziały V Korpusu US Army generała Williama R. Shaftera, które już 1 lipca stoczyły bitwę o El Canej i wzgórze San Juan, zdobywając pozycje górujące nad Santiago, którego garnizon skapitulował 17 lipca.
25 lipca w porcie Guánica na Portoryko wylądował, przybyły z Guantanamo na Kubie, oddział generała Nelsona A. Milesa, który 29 lipca zajął Ponce i opanował południe wyspy.
Pokonana w bitwach morskich i niezdolna do przyjścia z pomocą swoim oddziałom, jeszcze walczącym na Kubie i Portoryko, Hiszpania zgodziła się na pośrednictwo Francji i uzyskała zgodę Stanów Zjednoczonych na zawieszenie broni w dniu 12 sierpnia.
Wojna zakończyła się podpisaniem 10 grudnia 1898 traktatu paryskiego, który został ratyfikowany przez Senat USA w 1899 roku.
2 Skutki wojny
Rezultatem wojny było przejęcie przez Stany Zjednoczone kontroli nad koloniami Hiszpanii na Karaibach i Pacyfiku. Stany Zjednoczone uzyskały Filipiny, Portoryko i Guam. Kuba otrzymała ograniczoną niepodległość i znalazła się w amerykańskiej strefie wpływów. Wyspa została wyzwolona i przestała być kolonią hiszpańską, lecz przez trzy lata po zakończeniu wojny pozostawała pod nadzorem amerykańskiej armii. Amerykanie nie traktowali Kuby jak wolnego kraju. Wojna z Hiszpanią, która miała na celu przynieść pomoc Kubańczykom, okazała się pomocą dwuznaczną z tego względu, iż przed wycofaniem wojsk amerykańskich z Kuby w roku 1902, Amerykanie wymusili na władzach Kuby oddanie terenu, gdzie mogliby umieścić bazę marynarki wojennej. Była to Zatoka Guantanamo. Amerykanom było jednak mało. Narzucili Kubie tzw. "poprawkę Platta", która mówiła, że Kuba zezwoli amerykańskim oddziałom objąć kontrolę nad wyspą w momencie gdy zostaną narażone na niebezpieczeństwo amerykańskie interesy w regionie. Stany Zjednoczone kilka razy wykorzystywały ten przywilej: np. w roku 1906 prezydent Theodore Roosevelt ulokował tam swe wojska dla wsparcia proamerykańskiego zamachu stanu.
2 Zobacz też
Przypisy
2 Bibliografia
- Andrzej Bartnicki, Krzysztof Michałek, Izabella Rusinowa: Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki, Egross Morex, Warszawa 1992, ISBN 83-85253-07-6
- Graham A. Cosmas: An Army for Empire: The United States Army and the Spanish–American War, 1971
